Angelus Koraalvariaties (Angelus Choral Variations), for fanfare orchestra, op. 91

In deze compositie staat het koraal Angelus van Georg Joseph (ca. 1630 – ca. 1668) centraal. Het werk bestaat uit een inleiding, waarin de zowel dit koraalthema wordt geëxposeerd als ook een thema dat aan het eind van het stuk als fugathema zal dienen. Hierna volgen een viertal variaties en tenslotte een finale in de vorm van een fuga.

In de 19e eeuw schreef dominee Henry Twells (1823 – 1900) een passende tekst bij Georg Joseph’s melodie, een tekst die hij baseerde op Lukas 4, de verzen 40 en 41:

  1. Toen de zon onderging, brachten allen die zieken hadden, door allerlei kwalen gekweld, deze zieken bij Hem; en Hij legde ieder van hen de handen op en genas hen.
  2. Ook gingen er van velen demonen uit, die schreeuwden en zeiden: U bent de Christus, de Zoon van God! Maar Hij bestrafte hen en liet hun niet toe te spreken, omdat zij wisten dat Hij de Christus was.

Lukas 4 begint met het beroemde verhaal van de verzoeking in de woestijn. Jezus weerstaat de verleiding van de duivel gaat daarna in virtute Spiritus, gesterkt door de kracht van de Geest, terug naar Galilea, waar begint met prediken met zijn wonderbaarlijke genezingen.

Dit alles vormt de inspiratiebron voor deze compositie, die bestaat uit de volgende delen:

  1. Preludium (Inleiding). Exposite van de beide belangrijke thema’s: het koraalthema en het fugathema.
  2. In Virtute Spritus (In de Kracht van de Geest). Hierin staat enerzijds de kracht, anderzijds de liefde van Jezus – die inmiddels de test van de duivel heeft doorstaan – centraal.
  3. Supplicium (Smeekbede), van de zieken die tot Jezus komen.
  4. Curatio (Genezing). De zieken worden genezen door de liefde van Jezus (Lukas 4,vers 40).
  5. Expulsio Daemonorum (Uitdrijving van Demonen). Dit deel is geïnspireerd op vers 41: Exibant autem daemonia a multis clamantia. Et increpans non sinebat ea loqui (vertaling: zie boven). Het protest van de demonen wordt muzikaal uitgebeeld door gedempt koper, de kracht van Jezus door instrumenten zonder demper.
  6. Ingebed in een fuga keren de motieven terug van de kracht en van de liefde van Jezus. Dit slotdeel mondt uit in een triomfantelijk contrapuntisch samengaan van koraalthema en fugathema. Aan het eind keert ook nog even het demonen-motief terug, maar nu ontdaan van het demonische karakter.

Ik heb deze compositie met veel plezier geschreven en ik wil bij deze CMV Oranje Grootegast en hun dirigent Pieter Bosma bedanken dat ze me in staat hebben gesteld dit werk te schrijven.

Eduard de Boer, 20 – 12 – 2019

Youtube: